Sebuah badan pemikir terkemuka mempersoalkan sejauh mana rundingan tarif antara Malaysia dan Amerika Syarikat (AS) mampu membuahkan hasil yang konstruktif sekiranya proses perundingan dijalankan secara tidak telus, meminggirkan pihak berkepentingan, serta lebih dipengaruhi oleh pertimbangan politik berbanding rasional ekonomi.
Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi (IDEAS) dalam satu kenyataan menyatakan bahawa perbezaan yang amat kecil antara tarif awal sebanyak 24% yang diumumkan pada April dan kadar akhir sebanyak 25% yang ditetapkan pada Isnin lalu—selepas beberapa bulan rundingan—mencerminkan kekurangan kemajuan substantif dalam rundingan perdagangan dua hala yang bersifat tertutup.
IDEAS turut mengingatkan bahawa peningkatan tarif ini membangkitkan persoalan serius berkenaan masa depan hubungan perdagangan dan pelaburan antara kedua-dua negara, selain berpotensi melemahkan tadbir urus perdagangan antarabangsa serta menjejaskan solidariti serantau yang sedia terbina.
“IDEAS kekal skeptikal bahawa hasil yang bermakna dapat dicapai menerusi rundingan yang tidak telus, mengecualikan penglibatan pihak berkepentingan, serta dilihat lebih berpaksikan pertimbangan politik daripada rasional ekonomi.
“Malaysia perlu mengelak daripada terjerumus dalam kitaran sekatan perdagangan balas atau terpaksa memilih antara kuasa besar dunia secara bersifat dikotomi palsu.
“Sebaliknya, Malaysia harus terus memperkukuh serta mempelbagaikan kerjasama dengan negara-negara yang berkongsi komitmen terhadap sistem perdagangan yang terbuka, adil dan saling menguntungkan,” menurut kenyataan itu.
Sebelum rundingan bermula pada Mei lalu, Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri, Tengku Datuk Seri Zafrul Aziz, memaklumkan bahawa perunding-perunding Malaysia terikat dengan perjanjian kerahsiaan (NDA) yang menghalang pendedahan butiran rundingan. Namun begitu, beliau menegaskan bahawa usaha akan diambil untuk memaklumkan perkembangan tersebut kepada jawatankuasa dan kaukus Parlimen yang berkaitan.
Pada Isnin, Presiden AS, Donald Trump, dalam sepucuk surat rasmi kepada Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim, memaklumkan bahawa tarif 25% terhadap eksport Malaysia akan berkuat kuasa bermula 1 Ogos. Menurut Trump, langkah tersebut perlu bagi menangani defisit perdagangan yang disifatkan sebagai “tidak mampan” antara AS dan Malaysia.
Trump menyatakan bahawa defisit berkenaan merupakan “ancaman besar” terhadap ekonomi dan keselamatan negara AS, yang menurutnya berpunca daripada pelbagai halangan tarif dan bukan tarif yang dikenakan oleh Malaysia sejak sekian lama.
Dalam konteks Malaysia selaku Pengerusi ASEAN tahun ini, Timbalan Pengarah Penyelidikan IDEAS, Stewart Nixon, menekankan bahawa Malaysia perlu memainkan peranan kepimpinan dalam memacu usaha kolektif serantau yang pantas, bersatu dan bermakna dalam memberikan tindak balas terhadap dasar tarif AS.
“Keputusan yang mengecewakan daripada rundingan dua hala, bukan sahaja untuk Malaysia tetapi juga bagi negara-negara lain yang terlibat, mengukuhkan keperluan mendesak untuk tindakan kolektif ASEAN dalam menangkis strategi ‘pecah dan perintah’ yang diamalkan Washington.
“Kita tidak boleh membiarkan pendekatan keterlibatan yang terpecah-belah melemahkan kedudukan serta kredibiliti ASEAN di pentas global,” ujarnya.
Beliau turut mencadangkan agar Perjanjian Perkongsian Ekonomi Komprehensif Serantau (RCEP) dimanfaatkan sebagai platform untuk memperkukuh kesalinghubungan ekonomi serantau dalam menghadapi dasar pengasingan ekonomi yang diamalkan oleh AS.
Dalam masa sama, katanya, Pasukan Petugas Geoekonomi ASEAN perlu beralih daripada hanya berfungsi sebagai entiti pemantauan isu-isu perdagangan, kepada sebuah mekanisme yang bersedia menangani kejutan ekonomi yang lebih luas dan pelbagai dimensi.
“ASEAN juga perlu melaksanakan inisiatif konkrit bagi menyokong pemelbagaian rantaian perdagangan dan pelaburan, serta membina jaringan bekalan serantau yang lebih mampan dan berdaya tahan,” tambah beliau.
